Asit ile Bazların Yarar Ve Zararları Nelerdir?

Asit ile Bazların Yarar Ve Zararları Nelerdir?

Asitler Ve Baz Nedir?

Asitler ve bazların ilk modern tanımı İsveçli bilim adamı Svonte Arhenius tarafından 1884 yılında yapılmıştır. Tanım ise şu şekildedir:

-Sulu çözeltilerine H+ iyonu veren maddelere ”asit”,sulu çözeltilerine OH- iyonu veren maddelere ”baz”denir.

ASİTLER

Latince”acidus”olarak geçen asit, ekşi anlamına gelmektedir. Asit özelliği ekşi olduğundan dolayı bu isim kullanılmaktadır. Ancak asitlerin tatlarına bakmak oldukça tehlikelidir. Sulu çözeltilere hidrojen iyonu verir. Asit çözeltilerini diğer sıvılardan ayırmak için turnusol kağıdı kullanılır.

ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

  • Asitlerin tadı ekşidir.
  • Asitler yakıcı özellik gösterir. Cilde temas halinde cildi tahriş eder.
  • Asitler suda çözünmelerinden dolayı iyonlarına ayrışır ve içinde iyon barındıran sıvı elektrik akımını iletir. Bir asidin çözünerek hidrojen iyonları(H+)oluşturduğu çözeltilere asidik çözelti, bir bazın çözünerek hidroksit iyonları(OH-)oluşturduğu çözeltilere ise bazik bir çözelti denir.Çözeltiler içerdikleri H+ ve OH- miktarına göre kuvvetli ya da zayıf olarak derecelendirilir. Bu derecelndirme sistemine pH denir.
  • Asidik özellik gösteren maddeler 0-7 arası pH değeri alırlar.
  • Asitler metallere aşındırıcı etki yaparlar. (Bu özelliğinden dolayı asitler metal kaplar içerisinde değil, cam ya da plâstik kaplarda saklanır.)
  • Asitler mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir.
  • Asitler metallerle tepkimeye girerek hidrojen gazı açığa çıkarırlar.
  • Asitler bazlarla tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur. Bu olaya nötrleşme tepkimesi denir.

NOT: Bazı maddelerin yapısında hidrojen bulunmadığı hâlde, hidrojen iyonu(H+) oluşumuna sebep oldukları için sulu çözeltileri asit özelliği gösterir.

  • CO2 ve SO2 suda asit özelliği gösteren maddelerdir.
  • Havadaki karbon dioksit ve kükürt dioksit gazları da yağmur damlalarında çözündüklerinde asit olarak yere düşer. Asit yağmurları bu şekilde oluşur.

BAZI ASİDİK ÖZELLİK GÖSTEREN MADDELER

  • Limon(sitrik asit)
  • Süt ve yogurt(laktik asit)
  • Gazoz(karbonik asit)
  • Kolalı içecekler(fosforik asit)
  • Üzüm(tartarik asit)
  • Reçel(sorbik asit)
  • Elma(malik asit)
  • Çilek(folik asit)
  • Hazır meyve suları(benzoik asit)
  • Tereyagı(bütirik asit)
  • Zeytinyağı(oleik asit)
  • Mide özsuyu(hidroklorik asit)
  • Kezzap(nitrik asit)

BAZLAR

Sulu çözeltilerinde OH+ iyonu veren maddelere baz denir. Tadı acı olmakla beraber bazların da tadına bakmak oldukça tehlikelidir. Bazın çözeltilerini ayrıştırmak için turnusol kağıdı kullanılır.

BAZLARIN ÖZELLİKLERİ

  • Bazlar acı tattadır.
  • Kaygan bir yapıdadırlar.(Günlük hayatta kullandığımız sabunlar buna örnek gösterilebilir.)
  • Bazlar kırmızı turnusol kağıdını maviye dönüştürür.
  • Bazlar fenolftalein çözeltisi yardımıyla da ayırt edilebilir.
  • Bazın içine fenolftalein’in alkoldeki çözeltisi damlatıldığında, baz pembe renk alır. Fenolftalein  asit içine konulduğunda asitin rengini değiştirmez.
  • Bazlar da asitler gibi suda iyonlarına ayrıştıkları için sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
  • Bazların pH değeri 7-14 arası değerle derecelendirilmektedir.
  • Aşındırıcı ve tahriş edici özelliktedirler.

BAZİK ÖZELLİK GÖSTEREN MADDELER

  • Katı sabun(Sodyum hidroksit)
  • Deterjanlar(Amonyak,Sodyum fosfat)
  • Çamaşır suyu(Sodyum hipoklorit)
  • Diş macunu(Kalsiyum karbonat)

ASİTLER İLE BAZLARIN YARARLARI

➥Vücuda alınan besinlerin öğütülüp kana karışması gerekir. Vücutta bulunan çeşitli asit ve bazlar protein,karbonhidrat ve yağların parçalanmasında önemli rol oynar. (Mide özsuyu asidik yapıdadır ve proteinleri bu şekilde parçalar. Yağlar bağırsakta bulunan bazlarla sindirilir. Karbonhidratlar ise safra kesesindeki sodyum hidroksit yardımıyla parçalanır.)

➥Vücudun gerekli olan asit ve baz ihtiyacını karşılaması insan sağlığına yararlıdır.

Vücudun kendi üretemeyip dışarıdan takviye olarak aldığı askorbik asit(C vitamini)genellikle meyve ve sebzelerde özellikle turunçgillerde çok bulunur. İnsan sağlığı için gerekli bir asittir. Vücuda gerekli şekilde C vitamini alınmadığında saçta dökülmeler, tırnakta kopmalar, halsizlik, yorgunluk gibi belirtiler görülür.

➥Folik asit vücudumuz için gereklidir.

➥Endüsrti ve temizlikte bazlar çok işlev görmektedir. Diş macunu, sabun, şampuan, çamaşır deterjanı gibi maddeler günlük hayatta kullandığımız örneklerdir.

➥Asit ve bazlar birçok maddenin nötrizasyonunu sağlar.

ASİTLER İLE BAZLARIN ZARARLARI

➥Asitler ve bazlar tahriş edici özellikte olduklarından elle temastan kaçınılmalıdır.

➥Kokulu olan asit ve bazlar hava yoluyla da vücuda zarar verdiğinden bulunan ortam iyice havalandırılmalıdır.

➥NaOH ve NH3 gibi sanayide kullanılan maddeler baraj sularına, nehirlere akıtılmamalıdır.

➥Günümüz ulaşım ve ısınma ihtiyacımızı karşıladığımız petrol ve kömür kullanımı sonrası atık olarak SO2 ve SO3 gazı oluşur ve bu gazlar soluduğumuz havaya ve içme sularına karışarak suya zarar verir. O yüzden gereksiz petrol ve kömür kullanımından kaçınılmalıdır.

➥Asitler ve bazlar cam ve porselenleri aşındırabilirler. Bu nedenle bu maddeler plastik kaplarda muhafaza edilmelidir. Limon gibi asidik özellik gösteren maddeler mermer gibi cisimleri aşındırarak sarartabilir.

➥Asit yağmurları yeryüzünde bulunan sulara karışarak insanlar başta olmak üzere çoğu canlıya zarar verir.

Paylaş

YORUMLAR

Wordpress (0)
error: Content is protected !!