Aspir Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Aspir Nedir? Nerede Yetişir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Aspir; boyacı safranı, yalancı safran ve Amerikan safları isimleri ile de anılan, 1 yıllık, sarı kırmızı, turuncu ve beyaz renklerde çiçekler açan bitkidir. Dikenli ve dikensiz olmak üzere farklı çeşitleri olan aspir bir yağ bitkisidir. Kurak iklimlere dayanıklı olması nedeni ile Güney Asya, Ortadoğu ve Akdeniz ülkelerinde yetiştirilir. Bitkinin tarihi milattan önceye dayanmaktadır. 3500 yıl önce Mısır’da ekildiği tahmin edilmektedir.

Aspir 25 yabani türü olduğu bulunan ve Dünya’nın birçok ülkesine yayılmış bir bitkidir. Ülkemizde ise yabani türlerinden birkaçı yetişmektedir. Tarih öncesi zamanlardan günümüze gelen aspir, Hindistan, Çin, Mısır ve İran tarihi boyunca tarımı yapılmıştır. Orta çağ dönemlerinde ise İtalya ve Fransa aspir tarımı yapmıştır. İspanyollar ise Amerika Kıtası keşfinden sonra bitkiyi Mesika’ya, Kolombiya’ya ve Venezuella’ya götürmüşlerdir.

Aspir bitkisi yeşil renkte olduğu dönemlere hayvanlar için besin kaynağıdır. Hem besleyici hem de çok lezzetli bir ottur. Yulaf ve yonca ile eşdeğerdedir. Yağlı bir tohum olması nedeni ile aspir ile beslenen hayvanların süt miktarında artış görülmektedir. Ayrıca aspir kuru ot ve yem yapımında da kullanılır. Büyükbaş hayvanlara günde 2 kiloyu geçmemek şartı ile bütün halde arpa gibi yedirilebilir.

Aspir Nedir?

Aspir otsu devedikenine benzeyen çok dallı bir bitkidir. 30 ile 150 cm uzunluğunda çiçekleri olan aspir yağının faydaları nedeni ile ticari olarak yetiştirilir. Her dalında ortalama 15 ile 20 tohum bulunur. Mevsimlik bir bitkidir ve 1 yıllıktır. Bol yağmur alan kurak coğrafyalarda rahatlıkla yetişir.

Aspir diğer adı ile safran bitkisi tarihi milattan önce yıllara dayanır. Özellikle yağının faydaları nedeni ile tarih boyu kullanılmıştır. Firavu Tutankhamun’un türbesinde aspirden yapılmış çelenkler ve boyalar bulunmuştur. Bu nedenle tarihte Mısırlılara kadar dayanır.

Aspir yaprakları sivri, sarı ya da turuncu çiçekleri olan uzun bir bitkidir. Çiçeklerinden eskiden kumaş boyası yapıldığı bilinir.

Aspir Nerede Yetişir?

Aspir dünyanın birçok ülkesinde yetişmektedir. Milattan önceki yıllarda Çin, Hindistan, Mısır gibi ülkelerde yetiştirildiği bilinen bitki orta çağ döneminde İtalya ve Fransa’da yetiştirilmiştir. Amerika’ya gitmesi ise Akdeniz ülkeleri tarafından 1925 yılında olmuştur.

Çin’de çiçeklerinin şifa olması nedeni ile yaygın olan bitki, Afganistan ve Hindistan’da yapraklarının demlenmesi ile çay olarak içilir. Ortadoğu ülkelerinde aspir ateş düşürücü olarak kullanılır. Bangadeş’te hardal yağı ile karıştırılır ve romatizma hastalığına merhem olarak kullanılır. İran’da peynir mayası yapımında kullanılır. Beyaz peynire aspirin hoş koku ve yumuşaklık verdiği bilinir. Etiyopya’da ise aspir tohumlarından içki yapılır. Hindistan ve Pakistan’da yaprakları tam olgunlaşmadan salatalarda kullanılır ya a haşlanarak yenilir. Ülkemizde ise çiçeği bazı yemeklere tat versin diye konulur. Güneydoğu Anadolu bölgemizdeki pilavlarda sarı renk vermesi için kullanılır. Dikensiz olan türleri Batı Avrupa, Latin Amerika ve Japonya’da çiçekçilikte kullanılır.

Aspir bitkisinin orijinal halinin Güney Asya’da yetiştiği bilinmektedir. Yıllar geçtikçe diğer ülkelere ulaşarak birçok farklı alanda kullanılmak için yetiştiriciliği yapılmıştır. Aspir tohumundan elde edilen yağın faydaları nedeni ile yetiştirilmeye başlanmıştır. Renklendirici ve tatlandırıcı özelliği ile yemeklerde de kullanılır. Aspir tohum yağı aynı zamanda kozmetikte ve yemeklik yağ olarak kullanırlı. Bu yağ renk olarak Ayçiçek yağı ile benzerlik gösterir. Yalnız yemeklerde kullanırken çok ısıtmamak gereklidir.

Günümüzde adını daha fazla duyduğumuz ve birçok faydalı alanda kullanılan aspir ülkemizde safran diye anılmaktadır. Safran yağı özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgemizde pirinç pilavlarına rengi ve kokusu için eklenir. Yağında bulunan omega 6 yağ asidi sayesinde ise birçok hastalığa şifadır. Aspir yağının 2 çeşidi bulunmaktadır. Linoleic yağ ve yemeklerde kullanılacak türde aspir yağıdır. Bu iki çeşidin nedeni içeriğinde bulunan doymuş yağ oranı ile doymamış yağ oranıdır.

Aspir Faydaları

Papatyagiller ailesi sınıfından olan aspir bitkisinin yağının ve kendisinin birçok farklı alanda birçok faydası bulunmaktadır.

  • Yağı E vitamin açısından tam bir kaynaktır.
  • Bağışıklık güçlendiricidir. İçeriğinde yer alan omega 6 yağ asitleri ile bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Astım soluk algınlığı, balgam ve öksürük gibi solumun yolları enfeksiyonlarına iyi gelir.
  • Aspir yağı depresyon ve stres gibi ruh sağlığı sorunlarına çözümdür. Serotonin üretiminin vücutta üretimini arttırır.
  • Özellikle çağımızın hastalığı alzheimere karşı çok etkilidir.
  • Omega 6 sayesinde aspir yağı kalp ve damar hastalıklarında çok etkilidir. Kalp krizi ve felç gibi hastalıklarda önleyici rol oynar.
  • Kan şekeri düzeyini dengeler. Yine karşımıza omega 6 yağ asidinin etkisi çıkar.
  • Aspir yağı diyetlere ek olarak kullanılır. Kilo vermeye yardımcıdır.
  • Sindirim sistemini güçlendirir. Yağı mide işleyişini hızlandırır. Bir litre su içerisine eklenen 1 gram yağ her gün
  • içildiğinde mide ve bağırsak sıkıntıları sona erer.
  • Kafa derisindeki kan dolaşımını hızlandırdığından aspir yağı saç köklerine faydalıdır.
  • Aspir yaprakları demlenerek tüketildiğinde kötü kolesterolü düşürür.
  • Aspir yağı cilde çok faydalırı. Sivilce ve akneleri yok eder.
  • Aspir çayı sinirleri yatıştırır ve sakinleştiricidir.
  • Aspir çayı bağırsakların çalışmasını hızlandırır.
  • Aspir çayı menopos sonrası osteoporoz oluşumunu önler.

Aspir Zararları

Aspir yağı birçok hastalık için tedavi eden bir bitki yağı iken bazı zararları da vardır.

Bu zararlar

  • Alerjiye neden olabilir.
  • Kramp, mide ağrısı, baş ağrısı, kusma gibi sorunlara neden olabilir.
  • Aşırı derecede kullanımı sonucunda kan basıncı olumsuz etkilenir.
  • Aspir yağı tansiyonu düşen ve hipertansiyon sorunu olanlar için sıkıntı taratabilir.
  • Aspir yağı düzensiz ve aşırı kullanımlarda ishale neden olabilir.
  • Şeklindedir. Aspir yağının yararlarından faydalanmak için mutlaka dozunda ve düzenli kullanmak gereklidir.

YORUMLAR

Wordpress (0)
error: Content is protected !!