Cıva Nedir? Çeşitleri, Özellikleri, Kullanım Alanları

Cıva Nedir? Çeşitleri, Özellikleri, Kullanım Alanları

Günlük hayatımız içerisinde neredeyse her yerde karşımıza çıkabilecek bir madde olan cıva hava, su ve toprak gibi ortamlar içerisinde bulunabilen bir maddedir. Ayrıca cıva bu ortamlar içerisinde birkaç şekilde bulunabilmektedir. Bu detaylı bilgilere girmeden önce sizlere nelerden bahsedeceğimizi söyleyeyim.

Cıva Nedir? 

  • Elementel cıva, inorganik ve organik cıva bileşikleri olarak bulunabilmektedir. Elementel ya da metalik cıva parlak, gümüş beyaz bir metal biçimindedir. Ayrıca bu oda sıcaklığı içerisinde sıvı haldedir.
  • Cıva elementinin özgül ağırlığı 13,6 gr/cm olarak hesaplanmıştır. Element tablosu içerisinde 80 atom numarasına sahiptir.
  • Cıva maddesi sadece ısıtılarak değil bazı durumlarda oda sıcaklığı içerisinde dahi buharlaşma özelliği gösterebilmektedir. Cıva maddesinin buharlaşması zehirlidir.
  • Cıvanın sahip olduğu en önemli mineral sinoberdir. İnorganik özelliğe sahip olan cıva tuzları genel olarak beyaz toz ya da kristal şekilde bulunabilmektedir. Cıva sadece sülfür ile bileşik oluşturduğunda kırmızı bir renge bürünmektedir.
  • Cıva maddesinin erime noktası -38.8 santigrat derece ve kaynama noktası ise 356.58 santigrat derece olarak hesaplanmıştır. Isı iletme konusunda oldukça kötü olan cıva maddesin elektrik iletme konusunda oldukça iyi bir iletkenliğe sahiptir.
  • Cıva maddesi diğer metaller ile oldukça kolay bir şekilde alaşım oluşturabilmektedir. Oluşturulan bu alaşımlara genel olarak amal-gam ismi verilmektedir.
  • Elektrik deşarjı olan ortamlar içerisinde cıva maddesi neon, argon, kripton ve ksenon gibi soy gazlar ile birleşebilmektedir.

Cıvanın İnsan Vücuduna Etkisi

Cıva elementinin hem kendisi hem de bileşenleri oldukça zehirlidir. Cıva elementi insan sağlığını oldukça olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Doğmamış bebeklerde ve küçük yaştaki çocukların kanlarında bulunan aşırı derece cıva seviyesi gelişmekte olan sinir sistemlerinde geri dönüşü olmayan tahribatlara sebebiyet verebilmektedir.

İnsanların neredeyse tamamı neredeyse etrafa dağılmış olan cıvalar nedeniyle dokuları içerisinde az miktarda dahi olsa cıva elementini taşımaktadır.

Cıvaya maruz kalan birinin zarar görüp görmeme durumu birçok faktör ile ilişkilidir. Cıva vücut içerisinden küçük miktarda dahi olsa atılabilmektedir. Ancak vücudun temas etmiş olduğu cıvanın tamamının vücuttan atılabilmesi için aylar hatta yıllar gerekmektedir.

Cıvaya maruz kalan kişilerin çeşitli faktörlere bağlı olarak zarar görüp görmeyeceğinden bahsetmiştik. Cıva insan vücudu üzerinde çok şiddetli etkilere sebep olabileceği gibi çok sinsi ve uzun sürede ortaya çıkabilen bir etki şeklinde de görülebilmektedir.

Bazı durumlarda ise hiç korkulmaması gereken derecede etki dahi göstermeyebilmektedir. Cıva maddesi insanlar üzerinde sinirlilik hafıza kaybı, uykusuzluk ve depresyon gibi nörolojik semptomların ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir.

Cıva Ne İşe Yarar?

  • Cıva nedir? Ne işe yarar? Çeşitleri, kullanım alanları gibi konular hakkında bir araştırma süreci içerisinde giren kişiler için cıva maddesinin kendisi ve insan vücudu üzerinde göstermiş olduğu etkilerden biraz bahsettik. Şimdi ise cıva maddesinin ne işe yarayacağından bahsetmek istiyoruz.
  • Cıva maddesi birçok alan içerisinde sıklıkla kullanılmakta olan bir maddedir.
  • Tıp sektörü içerisinde, termometreler, floresanlar lambalar, redresörler, altın, gümüş üreticiliğinde ve aynalar içerisinde yararlanılmakta olan bir maddedir. Ayrıca tıp alanı içerisinde bulunan diş alanı içerisinde diş dolgusu ve aşı yapımında da yararlanılmakta olan bir elementtir.
  • Cıva ayrıca dermatolojik kremlerin yapımı içerisinde de kullanılmakta olan bir kremdir. İnşaat sektörü içerisinde sıklıkla kullanılmakta olan terazinin içerisinde dahi cıva maddesinden yararlanılmaktadır.
  • Cıvanın biyolojik açıdan rolü bilinmemesine rağmen neredeyse her canlı içerisinde az dahi olsa bulunmaktadır. Cıva elementi doğa içerisinde genellikle nadir bir şekilde oluşmaktadır.

Cıvanın Kullanım Alanları

Cıva nedir? Ne işe yarar? Çeşitleri, kullanım alanları ile ilgili araştırma gerçekleştiren kişiler için yukarıda ki yazımızda oldukça uzun bir şekilde cıva maddesinin özelliklerinden, çeşitlerinden ve ne işe yaradığından bahsettik. Şimdi ise sizlere cıva maddesinin genel olarak cıva elementinin hangi iş sektörleri içerisinde sık bir şekilde tüketildiğinden bahsetmek istiyoruz.

Tarih sahnesi içerisinde MÖ. 1500’lü yıllara ait olan Mısır mezarları içerisinde cıva alaşımları olduğu tespit edilmiştir. Eski Çin ve Hindistan gibi ülkeler içerisinde eski çağlardan beri cıva elementinin kullanıldığı görülmektedir. 6. Yüzyıl içerisinde simyacılar cıva elementi ile Merkür’ü özdeşleştirmişlerdir. Cıva kelimesi bizim dilimize Farsça bir kelime olan “cive” kelimesinden geçmiştir. Bu kelimenin manası hareketli, ele sığmaz olarak tanımlanabilmektedir.

  • Cıva bileşikleri ve alaşımlarından elde edilmekte olan maddeler tarımdan tıpa, kuyumculuktan inşaat sektörüne kadar birçok alan içerisinde sık bir şekilde kullanılmaktadır.
  • Altın, gümüş ve platinin cevherlerinden ayrılması işlemi sırasında cıva maddesinden faydalanılmaktadır.
  • Termometreler içerisinde metalik cıva kullanılmaktadır. Lakin günümüz içerisinde artık cıvanın insanlar tarafından solunduğunda tehlikeli olabileceği öngörülerek elektronik termometrelere geçilmektedir. Bunun yapılmasının sebebi cıva metalinin genellikle cam gibi kırılma ihtimali yüksek termometreler içerisinde bulunmasıydı.
  • Okullarda çocuklara kimya dersi içerisinde bahsedilmekte olan cıva maddesinin özelliklerini elimizden geldiğince sizlere anlatmak istedik. Bunlar sonucunda bir cıva zehirlenmesi ya da cıva solunumu gerçekleştirdiğinizde neler yapmanız gerektiğinden de sizlere bahsetmek istiyoruz.

Cıva ve sahip olduğu bileşiklerin etkisi cıvanın dozuna, cıva elementinden etkilenen kişinin yaşına, cıva maddesinden etkilenmiş olduğu süreye, etkilenme yoluna, cıva maddesine maruz kalan kişinin sağlığına ve bireyin beslenme düzeyine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir.

Cıvanın Etkili Olmasındaki Nedenler ve Etki Sonuçları

Evde okulda ya da iş yerleriniz içerisinde kırılan bir termometre içerisinde çok az miktarlarda cıvanın etrafa saçılması kuşkusuz çok abartılacak derecede acil bir durum gerektirmemektedir. Ancak cıva maddesi kolay bir şekilde buharlaşmasından dolayı uzun süreli cıva buharına maruz kalınmaması adına dikkatli bir şekilde ortam içerisinde temizlenmesi gerekmektedir.

Cıvalı termometre gibi ufak malzemeler de dahil olmak üzere içerisinde cıva gibi maddelerin bulunduğu ürünler ile çalışmakta olan kurumlar her an cıva dökülmesine karşı hazır bir şekilde beklemeleri gerekmektedir. Ayrıca dökülen cıvaya müdahale edecek olan personelin kesinlikli cıvanın ortam içerisinde nasıl düzgün bir şekilde temizlendiği hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir.

Ortam içerisinde yayılan cıva düzgün bir şekilde temizlenmediği takdirde ortam içerisinde bulunan fayansların boşluğunda sürekli olarak buharlaşmaya devam edeceklerdir. Bu buharlaşma süreci özellikle ev ortamı içerisinde bakımı verilmekte olan bebekler açısından oldukça büyük riskler oluşturmaktadır.

Solumakta olduğumuz hava içerisinde kesinlikle cıva miktarının 0,05 miligramı aşmaması gerekmektedir. Ortam içerisinde bulunan cıva bu dereceyi artırabilmektedir. Ayrıca cıva sıcaklığa bağlı olarak daha hızlı bir şekilde buharlaşacağından dolayı kesinlikle ortamın ısısının artırılmamasına özen gösterilmelidir.

Cıva dökülmesi durumunda gerçekleştirilmesi gereken durumları sizlere sayacak olursak ilk olarak cıvanın döküldüğü ortam boşaltılmalıdır. Bölgenin çok iyi bir şekilde havalandırıldığından emin olunması gerekilmektedir.
Cıvanın döküldüğü yerden kaldırılması için kesinlikle şırınga ya da enjektör kullanılması gerekmektedir. Halı, battaniye ve döşemem gibi eşyalar üzerine bulaşmış ise eğer bu ürünlerin en kısa süre içerisinde ortam içerisinde atılması gerekilmektedir. Eğer fırsat var ise ortamın sahip olduğu cıva değerinin ölçülmesinde yarar vardır.

Paylaş

YORUMLAR

Wordpress (0)
error: Content is protected !!