İbn-i Nefis Kimdir? Hayatı, Buluşları, Eserleri

İbn-i Nefis Kimdir? Hayatı, Buluşları, Eserleri

Dünya çapında bir ün sahibi olan ve sadece tek bir konuda kendini geliştirmeyen çağı içerisinde neredeyse bütün bilim alanlarıyla etkileşim içerisine giren İbni Nefis dünyaya gözlerini 1210 senesinde Türkistan’ın Kaş şehrinde açmıştır. İbni Nefis’in tam adı ise Alaaddin Ebu’l A-lâ Ali ibn Ebi’l Hazm el-Kureşi ed- Dımeşki’dir.

İbni Nefis Hangi Bilim Dalları İle İlgilenmiştir?

Dünyanın yakın bir şekilde tanımış olduğu ve kendinden sonra gelen kişileri de etkilemiş olan bu büyük düşünür birçok farklı alanda çalışmalar yürütmüştür. Yürütmekte olduğu bu alanlar hekimlik, anatomi uzmanı, fizyolog, psikolog ve astronomi gibi bilim dallarıyla yakın bir şekilde ilgilenmekteydi. Bunların yanında ayrıca bu büyük düşünür Nefis, hafız, muhaddis, Şafi hukukçusu, Filozof, mantıkçı, sosyolog, romancı, bilim kurgu yazarı, gramerci, dil bilimci ve tarihçi gibi birçok konuya ilgisi bulunmaktadır. Uğraşmış olduğu bu bütün konular içerisinde oldukça etkili olan İbni Nefis kendisinden sonra gelen insanlara büyük bir miras bırakmıştır. Öğrenmeyi her daim kendine görev bilen bu büyük düşünür hiçbir zaman olduğu noktada kalmamış her daim kendini geliştirmeyi başarabilmiştir.

İbni Nefis Eğitim Hayatı

Şafi mezhebi konusunda oldukça büyük bir bilgi birikimine sahip olan İbni Nefis tıp bilimi ile ilgilenmeye ve öğrenmeye 8. Yüzyılda Nureddin Zengi’nin Şam sınırları içerisinde kurmuş olduğu İbnü’d Dahvan adıyla anılmakta olan bir hastane içerisinde öğrenmiştir. Burada tıp kendini geliştirmeye başlayan İbni Nefis daha sonra Eyyubi Sultanı Melik Kamil tarafından bizzat ülkesine davet edilince İbni Nefis Mısır’a giderek oraya yerleşti. Gittiği bu ülke içerisinde ilk olarak Nasıri daha sonra ise Mansuri şifahanelerinde başhekimlik ve yöneticilik rollerini üstlenerek bu hastaneler içerisinde birçok öğrencinin yetiştirilmesinde etkin bir şekilde rol oynadı. Bunların yanı sıra İbni Nefis Kahire Mansuriyye Medresesi’nde Şafi mezhebi fıkhı üzerine yönelik öğrencilere dersler verdi. İslam alemi içerisinde tıp ile alakalı sahip olduğu inanılmaz yeteneğinden ve yöneticilik rolünden dolayı kendisi gibi birinin yetişmesinin ne kadar zor olduğunu yapmış olduğu çalışmalar ile ortaya koymuştur.

İbni Nefis Hayatı İçerisinde Yaptığı Bazı Çalışmalar

İslam dünyası içerisinde sahip olduğu tıp bilgisi ve filozof bakış açısından dolayı oldukça ilgi gören biriydi. Ayrıca ilaç bilgisi ile İbni Sina gibi tıp alanının en iyileriyle karşılaştırır duruma gelmişti. Yaşamının büyük bir çoğunluğunu tıp ile ilgili konuları araştırmak adına harcayan ibni Nefis yaptığı teorik ve pratik çalışmalar ile bu bilim dalını ilerletmek için büyük uğraşlar vermiştir. İbni Nefis incelemeleri neticesinde hayvan vücudu ile insan vücudu arasındaki benzerlikleri dikkate alarak önce kendini anatomi üzerinde eğitmeye kalkıştı. Hayvanları üzerinde gerçekleştirdiği deneyler neticesinde anatomi konusu ile ilgili çeşitli konulara ulaşmıştır.

İbni Nefis En Büyük Buluşu Nedir?

İslam dünyası açısından çok büyük bir bilim insanı olarak tanınmakta olan İbni Nefis pulmoner dolaşım olayı ile beraber koroner dolaşımları ilk keşfeden bilim insanı olması nedeniyle diğer medeniyetler tarafından tanınır bir hale gelmiştir. Gerçekleştirmiş olduğu bu çalışma dolaşım sisteminin sadece temelini oluşturmaktaydı. Ama yine de İbni Nefis yaşamakta olduğu dönem içerisinde orta çağın en büyük fizyoloğu olarak anılmaya başlanmıştı. İbni Nefis kendisinden önce yaşamış olan bilim insanlarının hatalarından ders çıkararak çalışmalarını şematik bir şekilde ilerletmeyi başarmıştır. İlgi duyduğu tıp alanında göstermiş olduğu çalışkanlık ile hala günümüzde dahi adı sık bir şekilde anılmaktadır.

İbni Nefis Diğer Çalışmaları Nelerdir?

Orta çağın en büyük fizyoloğu olarak anılan İbni Nefis deneysel tıbbın yani öldükten sonra otopsinin gerçekleştirilmesi gerektiğini ve insan organlarının kesilmesini ve organların çıkarılması konularını erken dönemler içerisinde savunmaya başlamıştır. İnsan metabolizmasını ilk olarak tanımlayan kişi olma özelliğine de sahiptir. İbni Nefis bunların yanı sıra kendinden önce yaşamış olan ibni Sina ve Galen gibi bilim insanlarının anatomik ve tıbbi sistemlerinden ayrılan yeni bir fizyoloji, anatomi, psikoloji ve nabız sistemleri konusunda yenilikler oluşturmayı başarabilmiştir. Bu yeni oluşturduğu sistem içerisinde kendinden önce yaşamış olan hekimlerin ortaya atmış oldukları fizyolojik ve anatomik konular ile ilgili hatalı konularına yer vermemiştir.

İbni Nefis Göz İle İlgili Görüşleri Nelerdir?

Tıp alanında muhteşem derecede bir bilgiye sahip olan İbni Nefis gözün yapısı ve görme olayını inceleme altına alarak modern anlama yakın olacak bir şekilde bu olayı açıklığa kavuşturmayı başarmıştır. İbni Nefis’e göre görme olayının asıl görücüsü göz organı değildir. Görme işlemi aslında göz içerisinde bulunan sinirlerin görüntüleri beyine yönlendirmesi ve burada algılaması olarak anlatmaktadır. Yani bilim insanı gözün bizzat hareket etmediğini ona bağlı olan sinirlerin gözü hareket ettirdiğini söylemektedir. Göz hastalıkları konusunda da çalışmalar gerçekleştirmiş olan İbni Nefis iltihaplanma konusu ile ilgili tedavi usulleri ve hangi ilaçların kullanılması gerektiğini bildirmiştir?

İbni Nefis İslam Dini İle de İlgilenmiştir?

Tıp alanında kendini geliştiren ve günümüz çağına yakın sonuçlar bulmayı başarabilen İbni Nefis tıp biliminin yanı sıra İslam dini ile de yakın bir şekilde ilgilenmiştir. Din konusu içerisinde özellikle hadis konusu içerisinde kaleme almış olduğu Muhtasar fî İlm-i Usûl el-Hadis kitabı ile hadis bilimi ile ilgili daha akılcı bir düşünce ve mantıksal bir sınıflandırma ortaya koyarak bu konuya ne kadar önem verdiğini göstermiştir. Çeşitli eserleri içerisinde dini konuları kaleme almaya devam eden düşünür dini, felsefi ve bilimsel temaları eserleri içerisinde sık bir şekilde kullanmaktadır.

İbni Nefis Kaleme Aldığı Eserler Nelerdir?

İbni Nefis oldukça fazla eser kaleme almıştır. Sizlere bu eserleri kısa bir şekilde tanıtmaya çalışacağız. Üç yüz cilt olarak yazmayı planladığı fakat sadece seksen cildini tamamlaya bildiği “Eş-Şamil fit-Tıb” kitabı oldukça detaylı bilgiler içermektedir. Kitâb-ül Mühezzeb fil- Kuhl kitabını göz hastalıkları ile ilgili kaleme almıştır. Şerh-ut Tenbîh liş-Şîrazî fi füru-il -Fık -ış-Şafi eseri içerisinde ise Şirazi’nin kaleme almış olduğu Tenbih eserinin şerhi niteliği taşımaktadır. Diğer eserleri ise şu şekilde sıralanabilir;

  • El-Muhtar fil-Egdiye
  • Şerhu Fusûli Hipokrat
  • Şerh-ul Hidâye fit-Tıb li-İbn-i Sinâ
  • El-Mûciz
  • Tefsîr-ul-ilel ve Esbâb-ul Emrâz (Bu kitap içerisinde hastalıkların tanısı ve tedavisine yönelik metodlardan bahsetmiştir.)
  • El-Verakât fil-Mantık
  • El-Muhsas fî İlm-il-Usul-İl-Hadis
  • Kitâbun fir-Remed
  • Kitabun fit-Talik alâ Kitâb-il-Evbieti li Hipokrat
  • Tarîk-ul-Fesâhati
  • Buğyet-üt-Tâlibîn vel-Huccet-ül-Müteabbibîn
  • Er-Risâlet-ül-Kâmiliyye fis-Sîretin Nebeviye (Bu eser içerisinde Hz. Muhammed’in yaşamı kaleme alnmıştır.)

İbni Nefis Vefatı

Ömrü boyunca durmaksızın bir çalışma içerisinde olan ve kendini her daim geliştiren bir insan olan İbni nefis yaşamı boyunca sayısız esere imzasını atmayı başarmıştır. Tarihler 1288 senesini gösterdiğinde ise bu ünlü hekim, filozof ve düşünür İbni Nefis Mısır ülkesi içerisinde Zilkade şehri içinde hayata gözlerini yummuştur. Ömrü boyunca insan anatomisi üzerinde çalışan ve çeşitli hastalıkların tedavi edilebilmesi açısından deneylere imza atan bu ünlü bilim insanı ardında saysızı tıbbi bilgi birikimi bırakarak aramızdan ayrıldı. Ama bırakmış olduğu hazine kendisinden sonra gelenlere ışık oldu.

Paylaş

YORUMLAR

Wordpress (0)
error: Content is protected !!