Kezzap Nedir? Ne işe Yarar, Etkileri Ve Zararları Nelerdir?

Kezzap Nedir? Ne işe Yarar, Etkileri Ve Zararları Nelerdir?

Halk arasında kezzap olarak bilinen asidin asıl ismi Nitrik asittir. Nitrik asit anorganik bir asittir. HNO3 formülü ile gösterilen bu kimyasal üç oksijen, bir hidrojen ve bir azotun birleşiminden oluşan kuvvetli bir asittir. Nitrik asidin bulunuşunun 8. yüzyılda Arap simyacı Cabir tarafından gerçekleştiği düşünülmektedir. Bu kimyasalın yapısını 1784’de Cavendish belirlemiş, bileşimini ise Gay Lussac ortaya çıkarmıştır. Nitrik asit konsantrasyonu arttıkça tehlikesi ve zararı daha da artan bir asit türüdür…

Gliserin ile reaksiyona sokulduğunda nitro gliserin elde edilmektedir. Dinamit ve TNT türü patlayıcılarda özellikle kullanılan Nitrik asit, patlayıcı madde olacak kimyasalları nitrata çevirdiği için patlayıcı maddelerin hemen hepsinde kullanılmaktadır. Ayrıca plastik ve gübre yapımında da kullanılan kezzabın bir diğer adı ise Aqua Fortis’dir.
Renksiz ve saf halde iken duman çıkartan nitrik asidin çıkarmış olduğu duman, asidin buharının havanın nemiyle birleşince sis yapmasından kaynaklanmaktadır. Buna dumanlı nitrik asit denir. Saf halde bulunan nitrik asit-42°C’ta donmakta ve 86°C’ta kaynamaktadır.

Nasıl elde edilir?

Nitrik asit birkaç yöntemle elde edilmektedir. En çok kullanılan yöntemlerden birisi “Norveç Yöntemi” olarak da bilinen elektrik arkı yöntemidir. Elektrik arkı yöntemi olarak adlandırılan bu yöntemde elektrik akımından geçirilen havanın bir bölümü azot monoksite dönüşür. Ardından çok hızlı soğutulan havanın suyla karıştırılmasından nitrik asit elde edilir.

Nitrik asit elde etmenin bir diğer bir yöntem de “Oswald Yöntemi”dir. Alman kimyacı Ostwald Wilhelm tarafından bulunan bu yöntemde amonyaktan platin katalizör yardımıyla azotmonoksit (NO) üretilir ve daha fazla oksijenle tepkimeye sokularak azotdioksit ortaya çıkarılır. Ardından Azotdi-oksit su ile tepkimeye sokulur ve nitrik asit elde edilir.

Nitrik asit (kezzap) nerelerde kullanılır? Ne İşe Yarar?

Nitrik asitin üretim alanında en fazla kullanıldığı yer gübre üretimidir. Ayrıca kezzap yani nitrik asit bazı plastiklerin ve bazı patlayıcı maddelerin üretiminde kullanılmaktadır. Yine amonyum nitrat üretiminde ve nitro gliserin üretiminde de kullanılan nitrik asit oksitleyici olarak roket yakıtı (sıvı) amacıyla da kullanılabilmektedir.

Nitrik asit veya kezzap, kimya tekniği bakımından en önemli anorganik asitlerden birisidir. Sentetik nitrik asit ile gübre tuzu, katran boyaları, dinamit, dumansız barut, amonyum nitrat gibi patlayıcı maddeler elde edilmektedir. Ayrıca nadiren de olsa fotoğraf malzemesi (gümüş nitrat) elde etmek ve metalleri dağlamak için de kullanılmaktadır.

Günlük yaşamda dağlayıcı ve temizleyici olarak da kullanılan kezzabın bir diğer kullanım alanı ise hijyen ve temizlik malzemesi olarak kullanımıdır. Kezzap mikroplara karşı oldukça etkili bir maddedir, bu nedenle hijyen ve temizlik alanlarında sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak temizlik amacıyla kullanırken de çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Kullanım esnasında mutlaka koruyucu eldiven ya da koruyucu malzemeler ile birlikte kullanılmalıdır.

Kullanırken çok az bir kezzap bile vücuda değse değdiği alanda ağır yaralanmalara neden olmaktadır. Kullanım ardından ellerin iyice yıkanması gerekir. Ayrıca bu maddeyi kullanırken kesinlikle soluma işlemi yapılmamalı, asla kezzap kullanılan bir ortamda bulunulmamalıdır. Havası bile zararlı olan bu asidin, sağlığınız açısından oldukça kötü etkilerinin ve hatta ölümcül etkilerinin alabileceği unutulmamalıdır. Herhangi bir nedenden dolayı kezzap yaralanması oluşmuşsa, zaman kaybetmeden kezzabın değdiği yer yıkanmalı ve hemen bir sağlık kuruluşuna gidilmelidir. Çok tehlikeli olan bu madde konusunda kullanım esnasında çok dikkatli olunmalı ve özellikle çocuklardan uzak tutulmalıdır.

Ayrıca kezzap eskiden düşük yoğunlukta ve oranlar uygulanarak bazı hazımsızlıklarda ve idrar söktürme gibi durumlarda kullanılmaktaydı. Yine siyil ve nasırlar için de önerilmekte ve kullanılmakta idi. Ancak, eczacılığın bu kadar ilerlediği bir dönem olan günümüzde bu gibi rahatsızlıklar için, hekimlerin vereceği çok daha makul ilaç ve tedavi yöntemleri söz konusudur.

Nitrik Asit (Kezzap) Çeşitleri Nelerdir?

Başlıca kezzap yani nitrik asit çeşitleri; saf dumanlı nitrik asit, susuz nitrik asit, kırmızı duanlı nitrik asit ve azeotropik nitrik asittir. Bu kezzap çeşitleri elde edilme biçimlerine göre oluşmaktadır.

Kezzabın İnsan Vücudu İle Teması Halinde Neler Olur?

Kezzap, insan vücudu ile temas ettiği takdirde insanın teninde tedavisi mümkün olmayacak yaralar bırakmaktadır. Ten ile temas ettiği anda temas noktası anında yanmaya başlar ve bu yanma belli bir bölüme kadar büyür. Sonunda da temas ettiği alan ve çevresinde çok derin yaralar ve izler bırakabilmektedir. Bu yaralar bir ömür boyu insan teninde kalabilmektedir. Günümüz teknolojisi ile çok uzun süren tedaviler ve ameliyatlar uygulanarak tedavi edilebilme olasılığı bulunmaktadır. Fakat maalesef bu tüm hastalarda geçerli olamamaktadır. Kezzaplı bölgelerin iyileştirilebilmesi için yapılan ameliyatlarda vücuttan alınan yağ dokusu ile yağ enjeksiyonu ameliyatları gerçekleştirilmektedir.

Kezzap oksitleyici ve aşındırıcı bir maddedir fakat kanserojen bir madde olarak kabul edilmez. Kimyasal yanıklar bakımından oldukça önemli bir tehlike oluşturmaktadır.

Kezzap’ın Zararlı Etkileri

Kezzap insan vücuduna temas ettiği anda temas edilen noktadan başlayarak belli bir bölgeyi kapsayacak şekilde kalıcı bir yanığa sebep olur. Ten ile temas ettiği anda reaksiyon göstermeye başlar. Ayrıca konsantrasyonuna göre zarar verme seviyesi de yükselmektedir. Kezzap’ın ortaya yaymış olduğu dumanın solunmaması gerekmektedir. Ortamdaki buharın solunması dahi ölümle sonuçlanabilecek kadar tehlikelidir. Günümüzde kullanılan tedavi yöntemleri ile kezzap yanıklarının bir dizi operasyonla kısmen iyileştiği görülmektedir.

Ülkemizde ve dünyada kezzap birçok kötü niyetli kişi ve kişiler tarafından saldırı amacıyla kullanılmıştır. Özellikle kadınlara yönelik şiddet suçlarının işlendiği olaylarda kullanılan bir insanlık suçu aracına dönüştürülmüştür. Hindistan, İran gibi ülkelerde sıklıkla duyduğumuz kadına yönelik şiddet vakalarında en çok kullanılan yöntemlerden birisi olan kezzapla zarar verme ülkemizde de üzücü bir şekilde yaşanmaktadır. Boşanmak istediği için, ya da bir erkeğin evlilik teklifini reddettiği için yüzüne kezzap atılarak ağır yaralanan, hatta göz ve burun gibi uzuvlarını kaybeden örnekler bulunmaktadır.

Yine bunun yanı sıra ev temizliklerinde de kullanılan kezzap başka çok büyük üzücü olaylara da neden olabilmektedir. Rengi şeffaf olduğu için su zannedilebilmektedir. Özellikle çocukların bulunduğu ortamlarda kesinlikle bulundurulmamalıdır ve kullanılmamalıdır. Nitrik asit yani kezzabın su zannedilerek içildiği vakalar da daha önce yaşanmıştır. Yanlışlıkla kezzap yutmaktan kaynaklanan zehirlenmelerde; ani ve şiddetli karın ağrısı, ciltte veya ağızda yaralanmalar, ateş, ani ve şiddetli ağız ağrısı, tansiyonda hızlı ve ani düşüş, boğaz şişmesi, solunum zorluğu, çok şiddetli boğaz ağrısı, kanlı kusma gibi belirtiler görülecektir. Kezzap içenlerde dudak, ağız içi, boğaz, yutak ve midede şiddetli yanma ve sancılar olurken, görünen yerler, kirli sarı bir görünüm alır. Hasta baygın haldedir ve kalbi bitkin durumdadır.

Kezzap solumaktan kaynaklanan zehirlenmelerde ise; öksürürken kan tükürme, baş dönmesi, tansiyon düşmesi, hızlı nabız, nefes darlığı, halsizlik – kuvvetsizlik gibi belirtiler görülecektir.

Kezzapla ilgili maruz kalınan her durumda, gerek vücuda temas, gerek yutma ve gerekse soluma durumlarında acilen tıbbi yardın istenmesi gerekmektedir.

Kezzap soluyarak zehirlenme vakalarında hastayı hemen bulunduğu kapalı ortamdan uzaklaştırıp açık havaya çıkarmak gerekir. Eğer bu yapılamıyorsa camlar açılarak içeriye temiz havanın girmesi sağlanmalıdır.

Paylaş

YORUMLAR

Wordpress (0)
error: Content is protected !!