Polimer Nedir? Çeşitleri, Özellikleri, Kullanım Alanları

Polimer Nedir? Çeşitleri, Özellikleri, Kullanım Alanları

Polimer, birçok parça anlamına gelmektedir. Monomer maddelerinin sıra dizilimleri şeklinde oluşan zincirleme reaksiyona girerek, kendini bile meydana getirebilen bir maddedir. Hayatın her alanında karşımıza çıkan bu madde, ortadan kalktığı anda yaşamsal fonksiyonlarda durma noktasına gelebilir. Saç malzemeleri, gıda ürünleri, giyim malzemeleri ve plastik malzemeler dâhil birçok üründe karşımıza çıkmaktadır. Polimerler, monomer kimyasallarının reaksiyonu sonucunda elde edilir. Doğal polimerler, doğada sonuçlanırken, sentetik polimerler ise insan tarafından yapılıyor. Çevremizde en başından beri doğal olarak bulunmaktadır. Günümüzde polimer endüstrisi hızlıca gelişmektedir.

Polimerlerin Genel Özellikleri

  • Kötü bir ısı ileticisi olduklarından izolasyon malzemesi olarak kullanılır.
  • Polimer kimyasal maddelere karşı dayanıklıdır.
  • Polimerler su alma eğilimine sahiptirler. Bu nedenle elektrik ve mekanik özellikleri değişir.
  • Polimerler kısmen yanıcı ve alev alıcı özelliklere sahiptir.
  • Oda sıcaklığında zamana bağlı olarak şekil değişimine uğrarlar.
  • Aynı zamanda yüksek sıcaklıklarda çalışabilen ve yüksek mukavemet özellikleri kazandırılan kompozit polimerlerde geliştirilmiştir.

Polimer Çeşitler Nelerdir?

Polimerler çok fazla çeşitte bulunabilirler ancak iki başlık altına toplanabilir. Doğal yollarla yapılmış ve insan eliyle yapılmış sentetik polimerler olarak incelenebilir.

  • Termoplastikler

Polimer çeşidi olan termoplastikler, kristal ve amorf olmak üzere iki halde bulunur. Esnek olmalarına rağmen, dayanıklılık kısımları oldukça düşüktür. Bu sebepten dolayı daha çok plastik gibi ürünlerin üretiminde kullanılır. Uzun zincirli moleküller, bağlam açısından birbirine bağlıdırlar. Yüksek ısıda ve moleküler zincirlerin uyarılması sonucunda, bağlanma kuvvetinin üstesinden gelmek için yeterlidir. Birbirleri üzerinde hareket ederek, sıvı oluştururlar. Polimer soğuduğu zaman ikincil kuvvetler hâkim olarak, molekül zincirleri kısıtlı bir duruma sokar. Bu durumda termoplastikler geri dönüştürülmeleri kolay olsun diye kolayca eritilebilir.

  • Termosetler

Termosetler diğer polimer çeşitlerine göre daha dayanıklıdır. Araç üretiminde ve yedek parçalarda çok daha fazla kullanılır. Arabaların tamponların dâhil, çamurluk parçalarında çok miktarda kullanımı mevcuttur. Çok sağlam olmalarına rağmen herhangi bir ısıyla karşı karşıya gelince büyük parçalanma meydana gelmektedir. Termosetler ile üretilen malzemeler uzun süre dayanıklılığını koruyabilir. Kırılma veya parçalanma durumunda işlevini yitirebilir. Nazik bir şekilde kullanılması gerekir. Plastiklerde uzun zincirli moleküller, çapraz bağ ile amorf bir ağ içerisinde bulunduğu için birbirlerine bağlandığı anlamına gelir. Çapraz bağlama, moleküler zincirleri yerlerine ekler ve plastik yeniden eritilemez duruma gelir. Bu durumda termoset polimerleri sadece amorf haldedir

  • Elastomerler

Esnek ve sağlamlığı ile bilinen elastomerler, esneme payı oldukça fazla olan bir maddedir. Herhangi bir darbede kolaylıkla şekil değiştirerek, zarar görebilirler. Polimer maddeleri aynı zamanda ilk üretim haline de dönebilirler. Özellikler arabaların metal olan kısımlarında elastomerler bulunur. Yapılan herhangi bir kaza sonrasında kolaylıkla eski haline dönebilirler. Uzun molekül zincirleri çapraz bağlanarak, amorf doğrusal bağlanma şeklindedir. Çapraz bağlar ardından elastomerin orijinal haline geri döndürülmesini sağlar.

Polimerler katı ve sıvı fazlar şeklinde bir arada tutulmasını sağlar. Yüzey gerilimi, uçuculuk, çözünme gibi özellikler moleküller arası kuvvetlere bağlıdır. Çekim kuvveti de yüksektir. Bu durumda erime ve kaynama noktaları da yükselir. Moleküller arası kuvvetler büyük ise ve kalabalık yan gruplar da varsa sert olduğu halde plastik özelliği gösterir. Bağ enerjisinin yüksek olması, direnç göstermesine, çok kuvvetli olmasına olanak sağlar. Polimer maddeleri gıda ürünlerinde özellikle, un, nişasta, ekmek gibi daha pek çok ürünün içerisinde bulunmaktadır. Giydiğimiz ayakkabılarda, ambalaj ürünlerinde yüksek miktarda bu maddelerden bulunmaktadır.

Polimer Maddeleri Olmasaydı Ne Olurdu?

Polimer maddeleri hiç olmasaydı, çok uzun sürmeden insanlık ortadan kaybolabilirdi. Yediğimiz gıdalardan giydiğimiz kıyafetlere, bindiğimiz arabalara kadar birçok hayatsal fonksiyonların içinde bulunduğu için bizim yaşamımız açısından da önemlidir. Gelişmiş ülkeler de üretime çok fazla önem verilirken, gelişmekte olan ülkelerde üretimi oldukça azdır.

Kullanım Alanlar Nerelerdir?

Bilişim teknolojileri, ulaşım, sulama, konteyner, giyim, kayıt tarihi, binalar, ilaç, beslenme, iletişim, otoyollar vb. alanlarda karşımıza çıkmaktadır. Sentetik ve doğal polimerler olmadan insan yaşamı da oldukça zor olacaktır.

Giyecekler

Yaşamımızın her alanında kullandığımız kıyafetlerimiz, eşyalarımız, ayakkabılarımızın hepsi polimer malzemelerden üretilmektedir. Özellikle deri ayakkabıların kendisi polimer maddedir. Yürüyüş botlarının bir kısmında plastik ürüne rastlanabilir. Bunun içerisinde de polimer vardır. Doğal polimer veya sentetik polimer fark edilmemektedir. Üzerimize giydiğimiz eşyaların pek çoğu da pamuklu olan ürünler dahil, doğal polimerik maddelerden veya suni yollarla elde edilmiş olan polyester poliakrilonitril, maddeden yapılmıştır. Günlük hayatımızda her gün kullandığımız giyeceklerin dışında deniz malzemelerinde de kullanılan pek çok ürün polimerik malzemelerden yapılmıştır. Kloropren ve poliüretan malzemeler bunlardan sadece birkaç tanesidir.

Ambalaj, PVC Paketleme Ürünleri

Marketler de hemen hemen her ürün paketlenmiştir. Paketleme ürünlerinin hepsi plastik ambalajdan oluşur ve içerisinde çok fazla miktarda polimer maddesi bulunur. Saç spreyler, çocuk bezleri de bunlara örnek olabilir. Çocuk pedleri’nde su sızdırmaz doğal kauçuk malzemeden yapılmaktadır.

Ev Yapı Malzemeleri

Evlerimizde en çok kullanılan yapı malzemelerinden biri de selüloz olan ağaç malzemelerdir. Özellikle PVC borular evde tesisat için oldukça fazla önemli olan malzemelerdir. Elektrik tesisatında bulunan bakır teller dışındaki her malzeme polimer malzemeden oluşmaktadır. PVC kapı ve pencereler ısı yalıtımındaki avantajları nedeniyle binaların büyük bölümlerinde kullanılmaktadır. Bazı çatlak ya da deliklerdeki su geçirmezliği sağlamak amacıyla silikonlarda çok sık kullanılmaktadır. Ayrıca ev dekorasyonu ve yer döşemelerinde de pek çok polimer ürün kullanılır.

Taşıma Malzemeleri

Otomobilde bulunan lastikler, döşemeler 150 kg polimer malzemeden yapılır. Hafif ve dayanıklı olması sebebiyle uçaklarda yakıttan tasarruf etmek için bu maddenin kullanıldığı söylenebilir. Çünkü polimerik maddeler metallerden çok daha fazla hafiftir. Hafif oldukları için havadayken metallere göre daha az yakıt harcarlar.

Fotoğrafçılık, Gözlük Ve Lens Kullanımı

Fotoğraf filmleri çok eskiden daha farklı bir malzemeden yapılırdı. Kolayca yanan ürün zamanla yerini, polyester malzemeye bıraktı. Fotoğrafçılıkta kullanılan, sert ve şeffaf renkli filtrelerde çok fazla miktarda polimer malzemesi bulunur. Gözlük camlarında ise daha hafif ve kırma hissi bulunmayan camdan daha fazla olan polikarbonat gözlük camları kullanılır. Kontak lenslerde ise polimetilmetakrilat kullanılır. Araba farları da bazen akrilatlardan hazırlanmaktadır.

Polimerlerin kullanıldığı pek çok yer gösterilirken, karşımıza hemen her gün çıkan ürünlerden yalnızca bir kısmı ele alınmıştır. Eğer etrafımıza daha dikkatli bakarsak ele aldığımız bu ürünlerden çok daha fazlasını görmek de mümkün olacaktır. Canlıların DNA, RNA ve proteinleri de birer polimerdir.

Polimer kimyasının önemini ABD daha çok ön plana çıkartıyor. Kimyasal araştırmalar için ayrılan bütçenin üçte birinden daha fazlasının polimer kimyası araştırmalarına ayırmaktadır. Polimer molekülü peş peşe bağlanarak, ana iskeletini oluşturur. Polimer ana iskeleti yerine polimer omurgası da oldukça yaygın kullanılan bir terimdir.

Polimerlerin Geri Dönüşümü

Polimerlerin meydana getirdiği, en büyük sorun ise, doğa ortamında çürüyüp parçalanmamalarıdır. Çok fazla miktarda kullanılan plastik malzemeler atıldığı zaman, çözülmeden doğada kalıyor ve oldukça büyük zararlara yol açabiliyor. Suyun ve toprağın kirlenmesine neden olarak yaşayan canlılara da zarar veriyor. Kullanım dışı kalan bu malzemelerin geri dönüşmesi, günümüzde oldukça önemlidir. Gerçekleştirilen endüstriyel gelişmeler, gelişmekte olan ülkelerde büyük sorunların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Polimer üretiminin birçok yerde kullanılmasından dolayı, polimer problemine, geri dönüşümüne, çözüm aranmaktadır. Bazı polimerler su ile karışıldığı için monomer malzemelere karışır. Tekrar üretim amacıyla kullanılması mümkün hale gelebilir. Plastik malzemeler de geri dönüşüme kazandırılabilir.

Paylaş

YORUMLAR

Wordpress (0)
error: Content is protected !!